Албатта ҳукм Аллоҳникидур Сиёсий сақофий таҳлилий
сайт

 

 

Шахслар ўртасидаги алоқалар

Юқорида шарҳлаб ўтилган бу ҳукмлар Исломий давлатга ва унинг бошқа давлатлар, халқлар ва миллатлар билан бўладиган алоқаларига тааллуқли шаръий ҳукмлардан намуналар эди. Ислом уларда бошқа ҳукмларга оид бир намуна сифатида баъзи ҳукмларни баён қилди. Токи мусулмонга бу умумий алоқа таянадиган асос ва бу алоқада юзага келадиган муаммоларни муолажа қилувчи ҳукмлар нави аён бўлсин. Бу ерда шахслар ўртасида бўладиган алоқалар ҳам борки, шахсларнинг тирикчиликдаги манфаатлари шу алоқаларга таянади. Ислом келиб шахслар ўртасидаги бу алоқаларни қатор шаръий ҳукмлар билан муолажа қилди. Хусусан шахсий алоқаларга, умуман эса инсонга инсонлиги жиҳатидан тааллуқли бўлган шаръий ҳукмлар билан муолажа қилди.

 

Ислом ўзининг ҳамма шаръий ҳукмларини муайян шахсларга эмас, балки инсонга татбиқ этади. Лекин шахслар тимсолидаги инсонга татбиқ этади. Ана шу шахсларга инсон деган сифатда, жамоатни ташкил қилувчи одамлар мажмуаси деган эътиборда татбиқ этади. Ислом мана шу шахсларга ва бу жамоатга улар эҳтиёж сезадиган шаръий алоқаларни, жамиятни шакллантирадиган шахслар ўртасидаги алоқаларни йўлга қўйиб беради. Инсон дейилганида, у Холидми ёки Муҳаммадми, бундан қатъий назар, инсон жинси кўзда тутилади. Шундай бўлгач демак шаръий ҳукмлар муайян шахс учун эмас, мана шу инсон учун келди. Шахс дейилганида эса Холид бўладими ёки Муҳаммадми, муайян шахс кўзда тутилади. Шундай бўлгач Ислом шаръий таклифларни адо этишни шахсдан унинг якка шахслиги эътибори билан талаб қилинадиган қилиб қўйди. Бу билан ҳар қандай шахс муаммоларини муолажа қилишни мақсад қилди ва шахсга Исломда келган барча нарсага амал қилишни, уларнинг доирасидан чиқмасликни буюрди. Зеро шаръий ҳукмлар гарчи инсон учун келган бўлса-да, уларни адо этиш талаб қилинадиган киши муайян шахсдир, яъни Холид ва Муҳаммаддир. Лекин бўй-бастида ёки сабзавотни хуш кўриши, гўштни хуш кўрмаслиги каби бошқаларга ўхшамайдиган ўзига хос алоҳида шахслиги эътибори билан эмас, балки инсондаги фитрий сифатлар мос келадиган бир инсон эканлиги эътибори билан ундан шаръий ҳукмларни адо этиш талаб қилинади. Фитрий сифатларнинг мос келиши бу шахснинг ишларида

 

352-бет

Бетлар: 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434